Στη βάση της πρωτότυπης ιδέας του Καθηγητή της Νομικής Σχολής ΑΠΘ και Προέδρου του Δ.Σ. του ΚΕΝοΠ, κ. Ιωσήφ Κτενίδη, να δοθεί βήμα αποκλειστικά σε νέους επιστήμονες του χώρου του Ευρωπαϊκού Δικαίου και των Ευρωπαϊκών Σπουδών, εγκαινιάσθηκε μια στενή και οργανική συνεργασία μεταξύ δύο φορέων που υπηρετούν κατ’ εξοχήν τα εν λόγω αντικείμενα, του Κέντρου για τον Ευρωπαϊκό Νομικό Πολιτισμό (ΚΕΝοΠ) και του Κέντρου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (ΚΔΕΟΔ). Μία συνεργασία που αποτυπώθηκε στο συνέδριο αυτό, το οποίο πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2025 στην εμβληματική Αίθουσα «Κ. Κεραμεύς» της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.

Ως επιμελητές της παρούσας έκδοσης, θεωρούμε ότι η σύμπραξη αυτή υπήρξε υποδειγματική, καθώς οι στρατηγικοί στόχοι των δύο φορέων ευθυγραμμίζονται απόλυτα στην ανάγκη για ανάδειξη της κοινής ευρωπαϊκής νομικής κληρονομιάς. Η αποστολή του ΚΕΝοΠ για την καλλιέργεια μιας ερευνητικής κουλτούρας και τη δημιουργία ισχυρών δικτύων συνεργασίας βρήκε σε αυτή τη διοργάνωση την ιδανική της έκφραση, ενισχύοντας την εξωστρέφεια της ακαδημαϊκής κοινότητας στον χώρο του ευρωπαϊκού δικαίου, τον οποίο υπηρετεί αδιαλείπτως από το 1978 το ΚΔΕΟΔ με την πολυσχιδή και πολυεπίπεδη ερευνητική και συμβουλευτική του δράση.

Κεντρικός πυλώνας αυτής της πρωτοβουλίας υπήρξε η συνειδητή εστίαση στους νέους επιστήμονες, καθώς πιστεύουμε ακράδαντα ότι η ανανέωση του επιστημονικού λόγου απαιτεί την παροχή βήματος σε ερευνητές που κομίζουν φρέσκιες οπτικές και ανανεωμένη ενέργεια.

Ο τόμος διαρθρώνεται σε επτά θεματικές ενότητες που καθρεφτίζουν τις αντίστοιχες συνεδρίες της εκδήλωσης, ξεκινώντας από την εμβάθυνση στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., ο οποίος παραμένει το κεντρικό ανάχωμα προστασίας των αξιών μας σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Ακολούθως, εξετάζεται η καταλυτική επιρροή της ΕΣΔΑ στην εθνική έννομη τάξη, αναδεικνύοντας πώς οι υπερεθνικοί κανόνες μετουσιώνονται σε καθημερινή δικαστηριακή πρακτική, ενώ η ανάλυση επεκτείνεται στα κρίσιμα θεσμικά ζητήματα του δικαίου της Ε.Ε. και τη διαρκή αναδιάταξη των σχέσεών του με το εθνικό δίκαιο. Η προβληματική του τόμου συνεχίζεται με τις σύγχρονες εξελίξεις στο δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων και των κρατικών ενισχύσεων, ένα πεδίο όπου η διαφάνεια και ο υγιής ανταγωνισμός αποτελούν εγγύηση για την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, για να περάσει στη συνέχεια στις νομικές πτυχές των εξωτερικών σχέσεων της Ε.Ε. σε μια εποχή έντονης γεωπολιτικής αστάθειας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στη διείσδυση του ενωσιακού δικαίου σε παραδοσιακούς κλάδους του ιδιωτικού δικαίου, όπως το αστικό και το εργατικό, γεγονός που αποδεικνύει τον βαθύ δομικό μετασχηματισμό που υφίσταται το δίκαιό μας υπό την πίεση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ο τόμος ολοκληρώνεται με την εξέταση της σχέσης των νέων τεχνολογιών με το δίκαιο της Ε.Ε., μια θεματική που αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στοίχημα για τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό του 21ου αιώνα.

Κλείνοντας, εκφράζουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στη Νομική Σχολή ΑΠΘ και τον Κοσμήτορά της Καθηγητή κ. Παναγιώτη Γκλαβίνη, για την άριστη φιλοξενία. Πρωτίστως, ευχαριστίες οφείλονται στους νέους ερευνητές, των οποίων η επιστημονική συνέπεια κατέστησε δυνατή την παρούσα έκδοση, με την ελπίδα ο τόμος αυτός να αποτελέσει αφετηρία για περαιτέρω έρευνα και γόνιμο ακαδημαϊκό διάλογο. Τέλος, θα θέλαμε να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας στην κα Μαρία Σαπαρδάνη και τον κο Κυριάκο Ευθυνόπουλο για την αποτελεσματική τους συνδρομή στην επιμέλεια του παρόντος τόμου.

Οι επιμελητές,
Δημήτριος Αρτ. Κυριαζής, Επ. Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Παν/μίου Οξφόρδης
Δρ. Ευτυχία Μουαμελετζή, Διευθύντρια Ερευνών ΚΔΕΟΔ, Προϊσταμένη Μονάδας Κρατικών Ενισχύσεων / ΚΔΕΟΔ

Το άρθρο ΕΙΔΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 2025 – 1ο Συνέδριο Νέων Επιστημόνων Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΚΕΝοΠ – ΚΔΕΟΔ), 22-23 Μαΐου 2025 εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στο επόμενο άρθρο, η Δρ. Ευανθία Καρδούλια παρουσιάζει τη νέα πρόταση Οδηγίας για τα οργανωμένα ταξίδια. Η συγγραφέας αναλύει τα κενά και τις αδυναμίες του ισχύοντος πλαισίου, όπως αναδείχθηκαν από την πανδημία, την ψηφιοποίηση και τις πρόσφατες εταιρικές καταρρεύσεις στον τομέα, και εξετάζει τους λόγους που οδήγησαν στην ανάγκη νομοθετικής αναθεώρησης. Στη μελέτη παρουσιάζονται οι βασικές ρυθμίσεις της νέας πρότασης της Επιτροπής, οι θέσεις των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, καθώς και κριτική αποτίμηση των προτεινόμενων αλλαγών. Η Δρ. Καρδούλια καταλήγει ότι η νέα Οδηγία οφείλει να επιτύχει ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των ταξιδιωτών και τις ανάγκες των τουριστικών επιχειρήσεων, ενισχύοντας τη σταθερότητα και την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού τουρισμού.

Το τεύχος μας συνεχίζει με την επικαιρότητα στην ΕΕ από τον κ. Ευάγγελο Εκμεκτσόγλου, και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Στη νομολογία του ΔΕΕ και του ΓεΔΕΕ, το τεύχος περιλαμβάνει την επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων του καλοκαιριού, καθώς και τρία σχόλια των συνεργατών μας στο ΚΔΕΟΔ που φωτίζουν κρίσιμα ζητήματα. Η κα. Βασιλική Γκέκα εξετάζει τις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-646/23 και C-661/23 (Lita) για την αρχή της ισοβιότητας των δικαστών. Ο κ. Πασχάλης Πασχαλίδης αναλύει την υπόθεση C-349/24 (Nuratau) και την αξίωση για βιώσιμη ζωή καθώς και τα αδιέξοδα του συστήματος διεθνούς προστασίας, ενώ η κα. Έλλη Τσιτσιπά σχολιάζει την απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση C-225/22 (AW “T”) για την ανεξαρτησία των δικαστών και την υπεροχή του δικαίου της Ένωσης.

Ακολουθεί η νομολογία του ΕΔΔΑ, με επισκόπηση των κυριοτέρων αποφάσεων για το τρίμηνο Μαΐου – Ιουλίου 2025 και δύο σχόλια. Στο πρώτο, ο κ. Ευάγγελος Εκμεκτσόγλου εξετάζει την απόφαση L.F. και λοιποί κατά Ιταλίας που αφορά τα περιβαλλοντικά ζητήματα και τη διάκριση με τα ζητήματα κλιματικής αλλαγής βάσει του άρθρου 2 ΕΣΔΑ για το δικαίωμα στη ζωή. Στο δεύτερο, η κα. Άννα Ζήση σχολιάζει την υπόθεση Βερβελέ κατά Ελλάδας και το ιδιαίτερα σημαντικό για τη χώρα μας ζήτημα της «επιγενόμενης» αναποτελεσματικότητας του ένδικου βοηθήματος του Ν. 4239/2014 για την υπέρβαση της εύλογης διάρκειας της δίκης ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων.

Στην ενότητα «Παιδεία – Έρευνα» θα βρείτε τα νεότερα ορισμένων εκ των σημαντικών προγραμμάτων διδυμοποίησης που υλοποιεί το ΚΔΕΟΔ με τη Σερβία. Στο παρόν τεύχος γίνεται αναφορά στην εναρκτήρια εκδήλωση του προγράμματος “Further upgrade of education function in the Tax Administration of the Republic of Serbia”, και στη δεύτερη συνάντηση της Συντονιστικής Επιτροπής του Προγράμματος “Support to improving working conditions and preparing the Republic of Serbia to participate in EURES”.

Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση των νέων εκδόσεων του ΚΔΕΟΔ.

Kαλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 45 [3/2025] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

To τεύχος συνεχίζει με το άρθρο του κ. Ευάγγελου Εκμεκτσόγλου, ΜΔΕ, Ασκ. Δικηγόρου, Υποτρόφου «Ε. Βασιλακάκη» στο ΚΔΕΟΔ, που πραγματεύεται το πολύ ενδιαφέρον ζήτημα της προοπτικής του τεκμηρίου ισοδύναμης προστασίας της νομολογίας «Βόσπορος» μετά την προσχώρηση της ΕΕ στην ΕΣΔΑ. Ο συγγραφέας προτείνει τη μετατροπή του τεκμηρίου σε ένα ευρύτερο περιθώριο εκτίμησης υπέρ της ΕΕ, βασισμένο στη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ΔΕΕ και ΕΔΔΑ. Η προσέγγιση αυτή σέβεται την αυτονομία της Ένωσης, χωρίς να διακυβεύει την ενιαία προστασία των δικαιωμάτων. Τονίζεται η σημασία της νομολογιακής σύγκλισης και του θεσμικού διαλόγου για τη βιώσιμη επίτευξη της προσχώρησης.

Αμέσως παρακάτω θα βρείτε την επικαιρότητα στην ΕΕ από τον κ. Ευάγγελο Εκμεκτσόγλου, και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Στην επισκόπηση νομολογίας ΔΕΕ/ΓεΔΕΕ, θα ενημερωθείτε για τις σημαντικότερες αποφάσεις του ΔΕΕ και του ΓεΔΕΕ για το τρίμηνο Μαρτίου – Μαΐου 2025 και θα διαβάσετε το σχόλιο του κ. Πασχάλη Πασχαλίδη στην απόφαση του ΔΕΕ C-217/23, Laghman, για το ζήτημα εάν ανήκει σε «ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα» το θύμα βεντέτας, καθώς και το σχόλιο της κας Βασιλικής Γκέκα στην απόφαση του ΔΕΕ C‑181/23, Επιτροπή/Μάλτα (Citoyenneté par investissement), που αφορά τα προγράμματα χορήγησης ιθαγένειας σε επενδυτές.

Ακολουθεί η νομολογία του ΕΔΔΑ με επισκόπηση των κυριοτέρων αποφάσεων για το τρίμηνο Φεβρουαρίου – Απριλίου 2025 και το σχόλιο του κου Ευάγγελου Εκμεκτσόγλου στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί της προσφυγής υπ’ αριθμ. 23963/21 (Krpelík κατά Τσεχικής Δημοκρατίας), που εξετάζει την πιθανή σύγκλιση της νομολογίας του ΕΔΔΑ με τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα των ΑμεΑ ως προς την πρόσβαση στη δικαιοσύνη.

Τα σχόλια στη νομολογία ολοκληρώνονται με εκείνο της κας Λυδίας Παπαγιαννοπούλου στην απόφαση του ΣτΕ (Τμ. Δ’) 419/2025 για το ανέκκλητο δικαστικών αποφάσεων από ακυρωτικές διαφορές που ανακύπτουν από δημόσιες συμβάσεις.

Ακολουθούν, όπως πάντα, τα νέα του ΚΔΕΟΔ στον τομέα της Παιδείας και της Έρευνας ως προς τις επιστημονικές εκδηλώσεις, τα συνέδρια και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Kαλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 45 [2/2025] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στο δεύτερο άρθρο του τεύχους, η Αναπλ. Καθηγήτρια Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, κα. Ρεβέκκα-Εμμανουέλα Παπαδοπούλου, αναλύει την αρχή της έλλειψης οριζοντίου αμέσου αποτελέσματος των Οδηγιών στην ΕΕ και τη διαχρονική εξέλιξη της νομολογίας. Υποστηρίζει ότι η αρχή αυτή έχει αποδυναμωθεί μέσω μηχανισμών όπως η σύμφωνη ερμηνεία, η αστική ευθύνη του κράτους μέλους, η αξιοποίηση γενικών αρχών και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Η συγγραφέας υποστηρίζει ότι το ΔΕΕ χρησιμοποιεί έμμεσους τρόπους για να εξασφαλίσει την αποτελεσματικότητα του δικαίου της ΕΕ, ακόμη και σε ιδιωτικές διαφορές. Καταλήγει πως η αρχή έχει συρρικνωθεί σημαντικά και το περιεχόμενό της έχει περιοριστεί στην πράξη.

Το τεύχος μας συνεχίζει με το άρθρο της κας Ελένης Αντωνιάδου, Δ.Ν., Εντεταλμένης διδάσκουσας Εργατικού Δικαίου της Νομικής Σχολής ΑΠΘ, που αφορά το ζήτημα του πιθανού αμέσου αποτελέσματος του άρθρου 24 του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (ΑΕΚΧ), το οποίο προβλέπει δικαίωμα προστασίας των εργαζομένων σε περιπτώσεις αδικαιολόγητης λύσης της σχέσης εργασίας με πρωτοβουλία του εργοδότη. Η συγγραφέας υποστηρίζει ότι πληρούνται τα υποκειμενικά και αντικειμενικά κριτήρια ώστε η διάταξη να αναπτύσσει άμεσο εν στενή εννοία αποτέλεσμα, θεμελιώνοντας δικαιώματα υπέρ των εργαζομένων. Αναλύει τη δυνατότητα οριζόντιας επίκλησης της διάταξης στις σχέσεις εργοδότη-εργαζομένου. Τονίζει ότι, ακόμη και αν δεν αναγνωριστεί άμεσο αποτέλεσμα, ισχύει τουλάχιστον υποχρέωση σύμφωνης ερμηνείας υπέρ των εργαζομένων. Η συγγραφέας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 24 ΑΕΚΧ συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της προστασίας της εργασίας σε εθνικό επίπεδο.

Στο τελευταίο άρθρο του τεύχους, η κα. Μαρία Σαπαρδάνη, ΜΔΕ, Δικηγόρος, Επιστ. Συνεργάτις του ΚΔΕΟΔ, εξετάζει το ζήτημα της συμβατότητας του μηχανισμού αθλητικής διαιτησίας, όπως προβλέπεται από το καταστατικό της FIFA ενώπιον του Court of Arbitration for Sport (CAS), με την ενωσιακή αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. Υποστηρίζει ότι η υποχρεωτική δικαιοδοσία του CAS και ο περιορισμένος δικαστικός έλεγχος που ασκεί δεν διασφαλίζουν την τήρηση του δικαίου της Ένωσης. Η συγγραφέας αναλύει τις Προτάσεις της Γεν. Εισαγγελέως Τ. Ćapeta στην υπόθεση C-600/23 (Royal Football Club Seraing), που ζητούν διευρυμένο έλεγχο των αποφάσεων του CAS από τα εθνικά δικαστήρια των κρατών μελών. Καταλήγει ότι η πρόταση αυτή, αν και αναδεικνύει προβλήματα, κινδυνεύει να κατακερματίσει το διεθνές αθλητικό δίκαιο. Αντί για την προσέγγιση αυτή, το άρθρο προτείνει να αναζητηθούν λύσεις για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στο σύστημα του CAS ώστε οι αποφάσεις του να διασφαλίζουν την αποτελεσματική δικαστική προστασία των αθλητών στους τομείς που ρυθμίζονται από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το τεύχος συνεχίζει με την επικαιρότητα στην ΕΕ από τον κ. Ευάγγελο Εκμεκτσόγλου και την κα. Βασιλική Στάθη, καθώς και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Στη νομολογία του ΔΕΕ/ΓεΔΕΕ θα βρείτε την επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων για το τρίμηνο Δεκεμβρίου 2024 – Φεβρουαρίου 2025 και θα διαβάσετε το σχόλιο της κας Βασιλικής Γκέκα στην απόφαση του ΔΕΕ επί των συνεκδικασθεισών υποθέσεων C‑146/23 και C‑374/23, Sąd Rejonowy w Białymstoku, για τη δικαστική ανεξαρτησία και τις αποδοχές των εθνικών δικαστών.

Ακολουθεί η νομολογία του ΕΔΔΑ με επισκόπηση των κυριοτέρων αποφάσεων για το τρίμηνο Νοεμβρίου 2024 – Ιανουαρίου 2025 και το σχόλιο του κου Ευάγγελου Εκμεκτσόγλου στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί της προσφυγής υπ’ αριθμ. 15783/21 (A.R.E. κατά Ελλάδας), σχετικά με την αναγνώριση της ύπαρξης συστηματικής πρακτικής επαναπροωθήσεων στην ελληνική επικράτεια και το ιδιαίτερο ζήτημα της απόδειξης των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών.

Τα σχόλια στη νομολογία ολοκληρώνονται με εκείνο της κας Άννας Ζήση στην απόφαση του ΣτΕ (Τμ. Δ’) 236/2025 για την απόρριψη αιτήματος χορήγησης άδειας διαμονής σε αλλοδαπό καταχωρισμένο στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν από τρίτο κράτος μέλος.

Ακολουθούν, όπως πάντα, τα νέα του ΚΔΕΟΔ στον τομέα της Παιδείας και της Έρευνας ως προς τις επιστημονικές εκδηλώσεις, τα συνέδρια και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Kαλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 45 [1/2025] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στο δεύτερο άρθρο του τεύχους, ο Δρ. Ευάγγελος-Ορέστης Βουβονίκος αναλύει τη νέα πολιτική συμφωνία του ECOFIN για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Διακυβέρνησης και του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ο συγγραφέας εξηγεί ότι το νέο πλαίσιο διατηρεί τα υφιστάμενα κριτήρια χρέους και ελλείμματος, εισάγει έννοιες όπως τα δημοσιονομικά αποθέματα ασφαλείας και τα μεσοπρόθεσμα σχέδια, και στοχεύει σε συνδυασμό δημοσιονομικής πειθαρχίας και επενδυτικής ευελιξίας. Το άρθρο καταλήγει ότι το νέο σύστημα επιδιώκει ισορροπία μεταξύ σταθερότητας και μεταρρυθμιστικών κινήτρων, με περιορισμένη ελευθερία κρατών στον σχεδιασμό πολιτικής.

Τέλος, ο κ. Γεώργιος Αναστασόπουλος αναλύει στο άρθρο του τη νέα Οδηγία 2024/1203/ΕΕ, η οποία επιδιώκει την αυστηροποίηση και επικαιροποίηση του ποινικού πλαισίου της ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος. Ο συγγραφέας τονίζει τη σημασία της ενσωμάτωσης νέων περιβαλλοντικών αδικημάτων, την εισαγωγή του όρου «οικοκτονία» και την προσπάθεια εναρμόνισης με υπερεθνικά πρότυπα. Παρά τις παρεμβάσεις που εξασθένησαν ορισμένες ρυθμίσεις, υποστηρίζει ότι η Οδηγία εκτιμάται ως πρόοδος. Επισημαίνονται, επιπλέον, οι προκλήσεις ενσωμάτωσης στα εθνικά δίκαια και οι ανάγκες για θεσμική συνεργασία.

Το τεύχος συνεχίζει με την επικαιρότητα στην ΕΕ από τον κ. Ευάγγελο Εκμεκτσόγλου και την κα. Βασιλική Στάθη, καθώς και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Στη νομολογία του ΔΕΕ/ΓεΔΕΕ θα βρείτε την επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων για το τρίμηνο Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου 2024 και θα διαβάσετε τα σχόλια της κας Άννας Ζήση στην απόφαση του ΔΕΕ C-406/22, Ministerstvo vnitra České republiky, Odbor azylové a migrační politiky, για τον έλεγχο των κριτηρίων για τον χαρακτηρισμό μιας τρίτης χώρας ως ασφαλούς χώρας καταγωγής από τα εθνικά δικαστήρια, της κας Λυδίας Παπαγιαννοπούλου από κοινού με τον κ. Πασχάλη Πασχαλίδη στην απόφαση του ΔΕΕ C-633/22, Real Madrid Club de Fútbol, για την μη εκτέλεση αλλοδαπής δικαστικής απόφασης λόγω προσβολής της ελευθερίας του Τύπου, και της κας Βασιλικής Γκέκα στην απόφαση του ΔΕΕ C‑808/21, Επιτροπή/Τσεχική Δημοκρατία () και qualité de membre d’un parti politique, για τα εκλογικά δικαιώματα των «μετακινούμενων» πολιτών της Ένωσης.

Ακολουθεί η νομολογία του ΕΔΔΑ με επισκόπηση των κυριοτέρων αποφάσεων για το τρίμηνο Αυγούστου – Οκτωβρίου 2024 και τα σχόλια του κου Ευάγγελου Εκμεκτσόγλου στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί της προσφυγής υπ’ αριθμ. 31970/20 (Validity Foundation εκ μέρους της T.J. κατά Ουγγαρίας), σχετικά με τις ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης ΑμεΑ σε κρατικό ίδρυμα κοινωνικής φροντίδας και την ελλιπή έρευνα αναφορικά με τον θάνατό του, και της κας Κυριακής Παπαδοπούλου στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί της προσφυγής υπ’ αριθμ. 27985/19 (Nsingi κατά Ελλάδας), που θίγει το ζήτημα της συστημικής τυπολατρίας στις ποινικές αποφάσεις και, συγκεκριμένα, αφορά την παράβαση δικαιώματος αποζημίωσης παρανόμως κρατηθέντος προσώπου.

Ακολουθούν, όπως πάντα, τα νέα του ΚΔΕΟΔ στον τομέα της Παιδείας και της Έρευνας ως προς τις επιστημονικές εκδηλώσεις, τα συνέδρια και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Kαλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 44 [4/2024] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στη συνέχεια, η Δρ. Ελένη Αντωνιάδου αναπτύσσει τη νομική ερμηνεία της Διεθνούς Σύμβασης Εργασίας υπ’ αριθμ. 158/1982, η οποία καθιερώνει το δικαίωμα προστασίας από αδικαιολόγητη απόλυση. Η συγγραφέας εξηγεί ότι, παρότι η Ελλάδα δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση, δεσμεύεται έμμεσα από τις διατάξεις της μέσω του άρθρου 24 του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη. Στο κείμενο τονίζεται η σημασία της Σύμβασης ως προτύπου νομικής ερμηνείας και ως πρακτικού εργαλείου για την εφαρμογή κοινωνικών δικαιωμάτων.

Το τεύχος συνεχίζει με την επικαιρότητα στην ΕΕ από την κα. Όλγα Μιχαλοπούλου και την κα. Βασιλική Στάθη και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Στη νομολογία του ΔΕΕ/ΓεΔΕΕ θα βρείτε την επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων για το τρίμηνο Ιουνίου – Αυγούστου 2024 και θα διαβάσετε τα σχόλια της κας Όλγας Μιχαλοπούλου στην απόφαση του ΔΕΕ C‑774/22, FTI Touristik (Élément d’extranéité), για τις προστατευτικές διατάξεις του Κανονισμού 1215/2012 για τα συμφέροντα των καταναλωτών, της κας Βασιλικής Γκέκα στην απόφαση του ΔΕΕ C‑792/22, Energotehnica, για την αρχή της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου, και της κας Άννας Ζήση στην απόφαση του ΔΕΕ επί των συνεκδικασθεισών υποθέσεων C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, Hann-Invest, για τις εγγυήσεις εσωτερικής δικαστικής ανεξαρτησίας και την αποτελεσματική δικαστική προστασία.

Ακολουθεί η νομολογία του ΕΔΔΑ με επισκόπηση των κυριοτέρων αποφάσεων για το τρίμηνο Μαΐου – Ιουλίου 2024 και το σχόλιο του κου Ευάγγελου Εκμεκτσόγλου στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί της προσφυγής υπ’ αριθμ. 15541/20 (Pindo Mulla κατά Ισπανίας), που αφορά την προσωπική αυτονομία του ασθενούς υπό την προστασία του ΕΔΔΑ, καθώς και το από κοινού σχόλιο της κας Λυδίας Παπαγιαννοπούλου και του κου Πασχάλη Πασχαλίδη στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί της προσφυγής υπ’ αριθμ. 57246/21 [Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας (Νο. 3)], που αφορά την αστική ευθύνη του Δημοσίου από πράξεις δικαστικών οργάνων.

Τα σχόλια στη νομολογία ολοκληρώνονται με εκείνο της κας Άννας Ζήση στην απόφαση του ΣτΕ (Τμ. Δ’) 1107/2024 για τη χορήγηση ταξιδιωτικού εγγράφου σε δικαιούχο διεθνούς προστασίας μόνον κατόπιν εξατομικευμένης κρίσης των αρμοδίων διοικητικών οργάνων ως προς τη συνδρομή λόγων δημόσιας τάξης και ασφάλειας.

Ακολουθούν, όπως πάντα, τα νέα του ΚΔΕΟΔ στον τομέα της Παιδείας και της Έρευνας ως προς τις επιστημονικές εκδηλώσεις, τα συνέδρια και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Kαλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 44 [3/2024] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στη συνέχεια, η Δρ. Συλβάνα Βανέζου αναλύει τη θεωρία του Alan Watson περί δικαιικών μεταφυτεύσεων, δηλαδή τη διαδικασία δανεισμού νομικών κανόνων μεταξύ διαφορετικών εννόμων τάξεων. Ο Watson υποστήριξε ότι το δίκαιο εξελίσσεται κατά κύριο λόγο μέσα από εξωτερικές επιρροές και όχι ως αντανάκλαση της κοινωνίας, σε αντίθεση με θεωρητικούς όπως ο Montesquieu και ο Marx. Η συγγραφέας παρουσιάζει και ερευνά τις βασικές κριτικές στη θεωρία του, κυρίως από τους Otto Kahn-Freund και Pierre Legrand, οι οποίοι τονίζουν τη σημασία του κοινωνικοπολιτισμικού πλαισίου στη διαμόρφωση του δικαίου. Υποστηρίζει ότι, αν και η θεωρία του Alan Watson περί δικαιικών μεταφυτεύσεων εξηγεί την εξωτερική επιρροή στο δίκαιο, η αντίληψη της πλήρους αυτονομίας του δικαίου από την κοινωνία δεν είναι επαρκής. Αντιθέτως, το δίκαιο δεν εξελίσσεται αποκλειστικά μέσα από δανεισμούς κανόνων, αλλά και μέσω της αλληλεπίδρασής του με ιστορικά και κοινωνικά πλαίσια. Επομένως, για να κατανοηθεί η εξέλιξη των νομικών συστημάτων, απαιτείται συνδυασμός της θεωρίας των μεταφυτεύσεων με την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα κάθε έννομης τάξης.

Στο τρίτο άρθρο του τεύχους, ο Δρ. Ιωάννης Γεράσιμος εξετάζει την έννοια του «βασικού περιεχομένου» των θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως ορίζεται στο άρθρο 52 ΧΘΔΕΕ, κατά το οποίο κάθε περιορισμός δικαιώματος πρέπει να σέβεται τον ουσιώδη του πυρήνα, διασφαλίζοντας ότι η αναλογικότητα των περιορισμών δεν αναιρεί το δικαίωμα αυτό καθεαυτό. Ο συγγραφέας εξηγεί ότι η έννοια αυτή έχει τις ρίζες της στις συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, με έντονες επιρροές από τη γερμανική θεωρία περί «Wesensgehalt». Το άρθρο υπογραμμίζει ότι η προστασία του βασικού περιεχομένου των θεμελιωδών δικαιωμάτων είναι αναπόσπαστο στοιχείο του κράτους δικαίου και συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, καθιστώντας τη νομική του κατοχύρωση ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής έννομης τάξης.

Το τεύχος συνεχίζει με την επικαιρότητα στην ΕΕ από την κα. Όλγα Μιχαλοπούλου και την κα. Βασιλική Στάθη και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Στη νομολογία του ΔΕΕ/ΓεΔΕΕ θα βρείτε την επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων για το τρίμηνο Μαρτίου – Μαΐου 2024 και θα διαβάσετε τα σχόλια της κας Βασιλικής Γκέκα στην απόφαση του ΔΕΕ C‑626/22, Ilva κ.λπ., για την Οδηγία 2010/75/ΕΕ περί βιομηχανικών εκπομπών υπό το πρίσμα του άρθρου 191 της ΣΛΕΕ και των άρθρων 35 και 37 του ΧΘΔΕΕ, της κας Όλγας Μιχαλοπούλου στην απόφαση του ΔΕΕ C‑646/21, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, για την ταύτιση με την αξία της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών ως βάσιμο φόβο δίωξης, της κας Εμμανουέλας Σουγλή στην απόφαση του ΔΕΕ C-665/22, Amazon Services Europe, για την υποχρέωση παροχής πληροφοριών σχετικά με την οικονομική κατάσταση ενός παρόχου επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης, και της κας Μαρίας Σαπαρδάνη στην απόφαση του ΔΕΕ C‑551/21, Επιτροπή/Συμβούλιο, που αφορά την αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 17 παρ. 1 ΣΕΕ. Ακολουθεί η νομολογία του ΕΔΔΑ με επισκόπηση των κυριοτέρων αποφάσεων για το τρίμηνο Φεβρουαρίου – Απριλίου 2024 και το σχόλιο του κου Ευάγγελου Εκμεκτσόγλου στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί της προσφυγής υπ’ αριθμ. 28345/16 (Θωμαΐδης κατά Ελλάδας), με αντικείμενο τα απώτατα όρια προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης των δημοσιογράφων. Τα σχόλια στη νομολογία ολοκληρώνονται με εκείνο του κου Φίλιππου Γεωργαλή στην απόφαση του ΣτΕ (Ολ.) 211/2024 για το διαχρονικό δίκαιο των διαδικασιών ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων.

Ακολουθούν, όπως πάντα, τα νέα του ΚΔΕΟΔ στον τομέα της Παιδείας και της Έρευνας ως προς τις επιστημονικές εκδηλώσεις, τα συνέδρια και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Kαλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 44 [2/2024] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στο πρώτο τεύχος του 2024, η Ομ. Καθηγήτρια κα Χριστίνα Δεληγιάννη-Δημητράκου στο άρθρο της εξετάζει την πρακτική των νομικών μεταφυτεύσεων (legal transplants), που λειτουργεί ως εργαλείo διασυνοριακής μετακίνησης νομικών δεδομένων, από τη σκοπιά του γενικότερου φαινομένου της επικοινωνίας και της διάχυσης των πολιτισμών στις διαδικασίες δικαιϊκής εναρμόνισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στη συνέχεια, ο Ομ. Καθηγητής κ. Μιχάλης Χρυσομάλλης πραγματεύεται τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των περιοριστικών μέτρων που επιβάλλει η ΕΕ με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1226 μέσω της εναρμόνισης των ποινικών δικαίων των κρατών μελών σχετικά με τη δίωξη και την τιμωρία των παραβατών των περιοριστικών μέτρων και τον αποκλεισμό του forum shopping.

Στο τελευταίο άρθρο του τεύχους, ο κ. Εμμανουήλ Ξουφλάκης σκιαγραφεί τη λειτουργία της αμοιβαίας αναγνώρισης στο σύστημα της ποινικής δικαστικής συνεργασίας εντός της ΕΕ, με έμφαση στο ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης. Το άρθρο καταλήγει ότι είναι εφικτή η αρμονική συμβίωση μεταξύ της αποτελεσματικής δικαστικής συνεργασίας μέσω της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Aκολουθεί, όπως πάντα, η επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ για το τρίμηνο, καθώς και σχόλια επί των σημαντικότερων αποφάσεων του ΔΕΕ, του ΕΔΔΑ και των εθνικών δικαστηρίων.

Kαλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 44 [1/2024] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στην εκδήλωση αυτή μετείχε και έλαβε τον λόγο ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης κ. Θεόδωρος Ρουσόπουλος, ενώ χαιρετισμούς απηύθυναν οι Κοσμήτορες των δύο Νομικών Σχολών, Παναγιώτης Γκλαβίνης και Μιχάλης Χρυσομάλλης.

Στη συνέχεια, ακολούθησαν οι εισηγήσεις των συνάδελφων κ.κ. Παναγιώτη Βογιατζή, Χρήστου Τσεβά, Ιωάννας Πέρβου, Γιώργου Δημήτραινα, Κατερίνας Τσαμπή και Ελένης Ζερβογιάννη που παρουσίασαν, ο καθένας και η καθεμιά, μια απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Οι εισηγήσεις αυτές δημοσιεύονται στην Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου υπό τη νέα της ηλεκτρονική μορφή, ώστε να είναι εύκολα προσιτές στο κοινό. Σημειώνω ότι η εκδήλωση είχε μεγάλη επιτυχία, διότι την παρακολούθησαν πολλοί φοιτητές και συνάδελφοι καθηγητές, πράγμα που επιτρέπει να ελπίζουμε ότι και την επόμενη χρονιά θα έχουμε την ίδια ανταπόκριση.

Βασίλειος Σκουρής 

Το άρθρο ΕΙΔΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 2024 εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.