Το άρθρο Ο Ευρωπαίος Ασθενής (Cross-border health care) εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στο επόμενο άρθρο του τεύχους, με τίτλο «Σύγχρονη ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική και νομοθεσία», η Αναπλ. Κα­θηγήτρια της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, Αικατερίνη Ηλιάδου, παρουσιάζει τη δυναμική εξέλιξη του ενωσιακού δικαίου της ενέργειας, αναδεικνύοντας τον πολυδιάστατο χαρακτήρα του και την επίδρασή του στο σύνολο της οικονομίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν τον τομέα, όπως η ενεργειακή αλληλεγγύη, στο πλαίσιο των σύγχρονων προκλήσεων.

Στο τρίτο και τελευταίο άρθρο του τεύχους, με τίτλο «Το καθεστώς ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων στις αερομε­ταφορές εν αναμονή των νέων κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής», ο Δρ. Δημήτριος Βουγιούκας εξετάζει το σύνθετο ζήτημα των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα των αερομεταφορών, αναδεικνύοντας τη σημασία εξεύρεσης ισορροπίας μεταξύ ελεύθερου ανταγωνισμού και στήριξης του κλάδου. Παράλληλα, εστιάζει στις πρόσφατες πρωτο­βουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναθεώρηση του σχετικού κανονιστικού πλαισίου, υπό το πρίσμα και των εμπειριών από έκτακτες κρίσεις, όπως η πανδημία COVID-19.

Το τεύχος μας συνεχίζει με την επικαιρότητα στην ΕΕ από τον κ. Ευάγγελο Εκμεκτσόγλου και την κα. Λουκία Τρέμμα, και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Σε ό,τι αφορά τη νομολογία ΔΕΕ/ΓεΔΕΕ, το τεύχος περιλαμβάνει την επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων για το τρίμηνο Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου 2025, ενώ αμέσως παρακάτω φιλοξενεί τρεις σχολιασμούς αποφάσεων με επίκε­ντρο την πρόσφατη νομολογία. Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Πασχάλης Πασχαλίδης αναλύει τις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-636/23 και C-637/23 (Al Hoceima), εξετάζοντας τη φύση της προθεσμίας οικειοθελούς αναχώρησης και τις έννομες συνέπειές της. Ακολούθως, ο κ. Ευάγγελος Εκμεκτσόγλου σχολιάζει την υπόθεση C-5/24 (Pauni), αναδεικνύοντας τη σχέση μεταξύ ασθένειας και αναπηρίας στη νομολογία του ΔΕΕ. Τέλος, η κα. Λουκία Τρέμμα αναλύει την απόφαση του ΓεΔΕΕ στην υπόθεση Τ-625/22 (Αυστρία/Επιτροπή) για την αρχή της προφύλαξης υπό συνθήκες «ανεκτής αβεβαιότη­τας».

Στη συνέχεια, θα βρείτε τη νομολογία του ΕΔΔΑ, με επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων για το τρίμηνο Αυγούστου – Οκτωβρίου 2025, και θα διαβάσετε τον σχολιασμό της κας Κυριακής Παπαδοπούλου στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί των προσφυγών υπ’ αριθμ. 72038/17 και 25237/18 (Pietrzak και Bychawska-Siniarska και λοιποί κατά Πολωνί­ας). Ο σχολιασμός εστιάζει στη νομιμότητα της μυστικής επιτήρησης και στη διασφάλιση της ιδιωτικότητας, υπό το πρίσμα του άρθρου 8 ΕΣΔΑ.

Τα σχόλια στη νομολογία ολοκληρώνονται με εκείνο της κας Λυδίας Παπαγιαννοπούλου στην απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ (Κλιμ. 6ο) 1440/2025, η οποία αφορά το ειδικότερο ζήτημα της παράλειψης προσκόμισης επίσημης μετάφρασης αλλο­δαπού ιδιωτικού εγγράφου και το άρθρο 102 του ν. 4412/2016.

Ακολουθούν, όπως πάντα, τα νέα του ΚΔΕΟΔ στον τομέα της Παιδείας και της Έρευνας ως προς τις επιστημονικές εκδη­λώσεις, τα συνέδρια και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Καλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 45 [4/2025] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στη βάση της πρωτότυπης ιδέας του Καθηγητή της Νομικής Σχολής ΑΠΘ και Προέδρου του Δ.Σ. του ΚΕΝοΠ, κ. Ιωσήφ Κτενίδη, να δοθεί βήμα αποκλειστικά σε νέους επιστήμονες του χώρου του Ευρωπαϊκού Δικαίου και των Ευρωπαϊκών Σπουδών, εγκαινιάσθηκε μια στενή και οργανική συνεργασία μεταξύ δύο φορέων που υπηρετούν κατ’ εξοχήν τα εν λόγω αντικείμενα, του Κέντρου για τον Ευρωπαϊκό Νομικό Πολιτισμό (ΚΕΝοΠ) και του Κέντρου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (ΚΔΕΟΔ). Μία συνεργασία που αποτυπώθηκε στο συνέδριο αυτό, το οποίο πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2025 στην εμβληματική Αίθουσα «Κ. Κεραμεύς» της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.

Ως επιμελητές της παρούσας έκδοσης, θεωρούμε ότι η σύμπραξη αυτή υπήρξε υποδειγματική, καθώς οι στρατηγικοί στόχοι των δύο φορέων ευθυγραμμίζονται απόλυτα στην ανάγκη για ανάδειξη της κοινής ευρωπαϊκής νομικής κληρονομιάς. Η αποστολή του ΚΕΝοΠ για την καλλιέργεια μιας ερευνητικής κουλτούρας και τη δημιουργία ισχυρών δικτύων συνεργασίας βρήκε σε αυτή τη διοργάνωση την ιδανική της έκφραση, ενισχύοντας την εξωστρέφεια της ακαδημαϊκής κοινότητας στον χώρο του ευρωπαϊκού δικαίου, τον οποίο υπηρετεί αδιαλείπτως από το 1978 το ΚΔΕΟΔ με την πολυσχιδή και πολυεπίπεδη ερευνητική και συμβουλευτική του δράση.

Κεντρικός πυλώνας αυτής της πρωτοβουλίας υπήρξε η συνειδητή εστίαση στους νέους επιστήμονες, καθώς πιστεύουμε ακράδαντα ότι η ανανέωση του επιστημονικού λόγου απαιτεί την παροχή βήματος σε ερευνητές που κομίζουν φρέσκιες οπτικές και ανανεωμένη ενέργεια.

Ο τόμος διαρθρώνεται σε επτά θεματικές ενότητες που καθρεφτίζουν τις αντίστοιχες συνεδρίες της εκδήλωσης, ξεκινώντας από την εμβάθυνση στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., ο οποίος παραμένει το κεντρικό ανάχωμα προστασίας των αξιών μας σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Ακολούθως, εξετάζεται η καταλυτική επιρροή της ΕΣΔΑ στην εθνική έννομη τάξη, αναδεικνύοντας πώς οι υπερεθνικοί κανόνες μετουσιώνονται σε καθημερινή δικαστηριακή πρακτική, ενώ η ανάλυση επεκτείνεται στα κρίσιμα θεσμικά ζητήματα του δικαίου της Ε.Ε. και τη διαρκή αναδιάταξη των σχέσεών του με το εθνικό δίκαιο. Η προβληματική του τόμου συνεχίζεται με τις σύγχρονες εξελίξεις στο δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων και των κρατικών ενισχύσεων, ένα πεδίο όπου η διαφάνεια και ο υγιής ανταγωνισμός αποτελούν εγγύηση για την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, για να περάσει στη συνέχεια στις νομικές πτυχές των εξωτερικών σχέσεων της Ε.Ε. σε μια εποχή έντονης γεωπολιτικής αστάθειας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στη διείσδυση του ενωσιακού δικαίου σε παραδοσιακούς κλάδους του ιδιωτικού δικαίου, όπως το αστικό και το εργατικό, γεγονός που αποδεικνύει τον βαθύ δομικό μετασχηματισμό που υφίσταται το δίκαιό μας υπό την πίεση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ο τόμος ολοκληρώνεται με την εξέταση της σχέσης των νέων τεχνολογιών με το δίκαιο της Ε.Ε., μια θεματική που αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στοίχημα για τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό του 21ου αιώνα.

Κλείνοντας, εκφράζουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στη Νομική Σχολή ΑΠΘ και τον Κοσμήτορά της Καθηγητή κ. Παναγιώτη Γκλαβίνη, για την άριστη φιλοξενία. Πρωτίστως, ευχαριστίες οφείλονται στους νέους ερευνητές, των οποίων η επιστημονική συνέπεια κατέστησε δυνατή την παρούσα έκδοση, με την ελπίδα ο τόμος αυτός να αποτελέσει αφετηρία για περαιτέρω έρευνα και γόνιμο ακαδημαϊκό διάλογο. Τέλος, θα θέλαμε να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας στην κα Μαρία Σαπαρδάνη και τον κο Κυριάκο Ευθυνόπουλο για την αποτελεσματική τους συνδρομή στην επιμέλεια του παρόντος τόμου.

Οι επιμελητές,
Δημήτριος Αρτ. Κυριαζής, Επ. Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Παν/μίου Οξφόρδης
Δρ. Ευτυχία Μουαμελετζή, Διευθύντρια Ερευνών ΚΔΕΟΔ, Προϊσταμένη Μονάδας Κρατικών Ενισχύσεων / ΚΔΕΟΔ

Το άρθρο ΕΙΔΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 2025 – 1ο Συνέδριο Νέων Επιστημόνων Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΚΕΝοΠ – ΚΔΕΟΔ), 22-23 Μαΐου 2025 εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Το άρθρο Κουκάκης κατά Ελλάδος: Η άδοξη αρχή της υπόθεσης των παράνομων επισυνδέσεων ενώπιον του ΕΔΔΑ εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Το άρθρο Ασυνόδευτοι ανήλικοι και δίκαιο προσφύγων: Από το κανονιστικό πλαίσιο στην ευρωπαϊκή πολιτική και ελληνική πρακτική εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.