Το τεύχος ξεκινά με το άρθρο του Ο. Σπηλιόπουλου που αναλύει τη σύγχρονη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ σχετικά με την Κοινή Εμπορική Πολιτική και την αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης στο διεθνές εμπόριο. Ο συγγραφέας εξετάζει τις αποφάσεις του ΔΕΕ Confédération paysanne (C-399/22) και Xella (C-106/22), που αφορούν, αντίστοιχα, την απαγόρευση εισαγωγών από κράτη μέλη και τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων. Αναδεικνύει επίσης τη στροφή της ΕΕ προς μια πιο προστατευτική και στρατηγική εμπορική πολιτική απέναντι στις σύγχρονες γεωοικονομικές προκλήσεις. Σύμφωνα με τα συμπεράσματά του, η νομολογία του ΔΕΕ ενισχύει τη συνοχή και την ενιαία άσκηση της εξωτερικής εμπορικής πολιτικής της ΕΕ απέναντι στις σύγχρονες διεθνείς οικονομικές προκλήσεις.

Αμέσως μετά ακολουθεί το άρθρο του Β. Περγαντή, ο οποίος αναλύει την υπόθεση Κουκάκης κατά Ελλάδος ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μια υπόθεση που συνδέεται με το σκάνδαλο των υποκλοπών και την παρακολούθηση δημοσιογράφων στην Ελλάδα. Ο συγγραφέας εξετάζει την απόρριψη της προσφυγής λόγω παραβίασης της εμπιστευτικότητας κατά τη διαδικασία φιλικού διακανονισμού και αναδεικνύει τα προβλήματα λειτουργίας του συγκεκριμένου μηχανισμού στο ΕΔΔΑ. Παράλληλα, θίγει κρίσιμα ζητήματα κράτους δικαίου, προστασίας της ιδιωτικής ζωής και αποτελεσματικού ελέγχου των κρατικών παρακολουθήσεων υπό το φως του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ.

Το τρίτο κατά σειρά άρθρο είναι της Χ. Γκογκώνη, η οποία εξετάζει το ζήτημα των ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων μέσα από το πρίσμα του διεθνούς, ευρωπαϊκού και ελληνικού δικαίου ασύλου, αναδεικνύοντας την ιδιαίτερη ευαλωτότητά τους ως παιδιών χωρίς οικογενειακή προστασία. Η συγγραφέας υποστηρίζει ότι, παρά το ισχυρό νομικό πλαίσιο προστασίας, στην πράξη υπάρχουν σοβαρές δυσκολίες εφαρμογής λόγω πολιτικών, διοικητικών και μεταναστευτικών πιέσεων, ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Καταλήγει ότι η ουσιαστική προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων αποτελεί δείκτη ποιότητας του κράτους δικαίου και απαιτεί μια περισσότερο παιδοκεντρική και ανθρωπιστική ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική.

Το τεύχος συνεχίζει με την επικαιρότητα στην ΕΕ από τον κ. Ευάγγελο Εκμεκτσόγλου και την κα. Λουκία Τρέμμα, και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Στη νομολογία του ΔΕΕ και του ΓεΔΕΕ, το τεύχος περιλαμβάνει την επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων του τριμήνου, καθώς και το σχόλιο της επιστ. συνεργάτιδας στο ΚΔΕΟΔ Λουκίας Τρέμμα, που φωτίζει κρίσιμα ζητήματα. Το σχόλιο αναλύει την απόφαση του ΔΕΕ C-633/23, στην υπόθεση Electrabel κ.λπ., σχετικά με τα έκτακτα μέτρα περιορισμού των υπερκερδών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν τεκμήρια, ακόμη και αμάχητα, για τον υπολογισμό των εσόδων καθώς και να θεσπίζουν μέτρα με αναδρομική ισχύ, εφόσον εξυπηρετούν την αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης. Η συγγραφέας ασκεί κριτική στη στάση αυτή, επισημαίνοντας τον κίνδυνο υποχώρησης αρχών όπως η αναλογικότητα και η ασφάλεια δικαίου.

Ακολουθεί η νομολογία του ΕΔΔΑ, με επισκόπηση των κυριοτέρων αποφάσεων του τριμήνου, καθώς και το σχόλιο του Ευάγγελου Εκμεκτσόγλου. Ο συγγραφέας εξετάζει την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Τσατάνη κατά Ελλάδας και επικεντρώνεται κυρίως στην έννοια της αντικειμενικής δικαστικής αμεροληψίας κατά το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Στην εν λόγω απόφαση, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι παραβιάστηκε η αρχή της αντικειμενικής αμεροληψίας, επειδή η τότε Πρόεδρος του Αρείου Πάγου προέβη σε δημόσιες δηλώσεις κατά τη διάρκεια της πειθαρχικής διαδικασίας. Το σχόλιο τονίζει ότι, σύμφωνα με το ΕΔΔΑ, δεν αρκεί η Δικαιοσύνη να είναι αμερόληπτη, αλλά πρέπει και να εμφανίζεται ως τέτοια, ώστε να διατηρείται η εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος δικαίου.

Στην ενότητα «Παιδεία – Έρευνα» θα βρείτε τα νεότερα ορισμένων εκ των σημαντικών προγραμμάτων διδυμοποίησης που υλοποιεί το ΚΔΕΟΔ. Αναφορά γίνεται ειδικότερα: στην 3η και 4η συνάντηση της Συντονιστικής Επιτροπής του Προγράμματος “Support to improving working conditions and preparing the Republic of Serbia to participate in EURES” (SR 22 IPA SO 01 24) στη Σερβία, στην 3η συνάντηση της Συντονιστικής Επιτροπής του Προγράμματος “Further upgrade of education function in the Tax Administration of the Republic of Serbia” (SR 22 IPA FI 01 24) στη Σερβία, και στη 2η συνάντηση Συντονιστικής Επιτροπής του Προγράμματος “Support digital transition in Jordan through Personal Data Protection and Artificial Intelligence” (JO 22 NDICI TE 01 24) στην Ιορδανία.

Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση των νέων εκδόσεων του ΚΔΕΟΔ.

Καλή ανάγνωση!

Το άρθρο Τόμος 46 [1/2026] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Το άρθρο Ο Ευρωπαίος Ασθενής (Cross-border health care) εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Στο επόμενο άρθρο του τεύχους, με τίτλο «Σύγχρονη ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική και νομοθεσία», η Αναπλ. Κα­θηγήτρια της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, Αικατερίνη Ηλιάδου, παρουσιάζει τη δυναμική εξέλιξη του ενωσιακού δικαίου της ενέργειας, αναδεικνύοντας τον πολυδιάστατο χαρακτήρα του και την επίδρασή του στο σύνολο της οικονομίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν τον τομέα, όπως η ενεργειακή αλληλεγγύη, στο πλαίσιο των σύγχρονων προκλήσεων.

Στο τρίτο και τελευταίο άρθρο του τεύχους, με τίτλο «Το καθεστώς ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων στις αερομε­ταφορές εν αναμονή των νέων κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής», ο Δρ. Δημήτριος Βουγιούκας εξετάζει το σύνθετο ζήτημα των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα των αερομεταφορών, αναδεικνύοντας τη σημασία εξεύρεσης ισορροπίας μεταξύ ελεύθερου ανταγωνισμού και στήριξης του κλάδου. Παράλληλα, εστιάζει στις πρόσφατες πρωτο­βουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναθεώρηση του σχετικού κανονιστικού πλαισίου, υπό το πρίσμα και των εμπειριών από έκτακτες κρίσεις, όπως η πανδημία COVID-19.

Το τεύχος μας συνεχίζει με την επικαιρότητα στην ΕΕ από τον κ. Ευάγγελο Εκμεκτσόγλου και την κα. Λουκία Τρέμμα, και τα e-πίκαιρα νομικής πληροφορικής από τον κ. Κωνσταντίνο Θεοδωρίδη.

Σε ό,τι αφορά τη νομολογία ΔΕΕ/ΓεΔΕΕ, το τεύχος περιλαμβάνει την επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων για το τρίμηνο Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου 2025, ενώ αμέσως παρακάτω φιλοξενεί τρεις σχολιασμούς αποφάσεων με επίκε­ντρο την πρόσφατη νομολογία. Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Πασχάλης Πασχαλίδης αναλύει τις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-636/23 και C-637/23 (Al Hoceima), εξετάζοντας τη φύση της προθεσμίας οικειοθελούς αναχώρησης και τις έννομες συνέπειές της. Ακολούθως, ο κ. Ευάγγελος Εκμεκτσόγλου σχολιάζει την υπόθεση C-5/24 (Pauni), αναδεικνύοντας τη σχέση μεταξύ ασθένειας και αναπηρίας στη νομολογία του ΔΕΕ. Τέλος, η κα. Λουκία Τρέμμα αναλύει την απόφαση του ΓεΔΕΕ στην υπόθεση Τ-625/22 (Αυστρία/Επιτροπή) για την αρχή της προφύλαξης υπό συνθήκες «ανεκτής αβεβαιότη­τας».

Στη συνέχεια, θα βρείτε τη νομολογία του ΕΔΔΑ, με επισκόπηση των σημαντικότερων αποφάσεων για το τρίμηνο Αυγούστου – Οκτωβρίου 2025, και θα διαβάσετε τον σχολιασμό της κας Κυριακής Παπαδοπούλου στην απόφαση του ΕΔΔΑ επί των προσφυγών υπ’ αριθμ. 72038/17 και 25237/18 (Pietrzak και Bychawska-Siniarska και λοιποί κατά Πολωνί­ας). Ο σχολιασμός εστιάζει στη νομιμότητα της μυστικής επιτήρησης και στη διασφάλιση της ιδιωτικότητας, υπό το πρίσμα του άρθρου 8 ΕΣΔΑ.

Τα σχόλια στη νομολογία ολοκληρώνονται με εκείνο της κας Λυδίας Παπαγιαννοπούλου στην απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ (Κλιμ. 6ο) 1440/2025, η οποία αφορά το ειδικότερο ζήτημα της παράλειψης προσκόμισης επίσημης μετάφρασης αλλο­δαπού ιδιωτικού εγγράφου και το άρθρο 102 του ν. 4412/2016.

Ακολουθούν, όπως πάντα, τα νέα του ΚΔΕΟΔ στον τομέα της Παιδείας και της Έρευνας ως προς τις επιστημονικές εκδη­λώσεις, τα συνέδρια και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Το τεύχος κλείνει με τη βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Καλή ανάγνωση!

Εκ μέρους του ΚΔΕΟΔ
Βιργινία Τζώρτζη

Το άρθρο Τόμος 45 [4/2025] εμφανίστηκε πρώτα στο Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου.