Με ιδιαίτερη ικανοποίηση παραδίδουμε στο νομικό και ευρύτερα επιστημονικό κοινό τον παρόντα συλλογικό τόμο, ο οποίος αποτελεί τον ώριμο καρπό των εργασιών του 1ου Συνεδρίου Νέων Επιστημόνων Ευρωπαϊκών Σπουδών. Η έκδοση αυτή δεν συνιστά μια απλή παράθεση πρακτικών, αλλά μια δυναμική και συστηματική καταγραφή του προβληματισμού γύρω από τις πολυεπίπεδες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η σύγχρονη ευρωπαϊκή έννομη τάξη.
Στη βάση της πρωτότυπης ιδέας του Καθηγητή της Νομικής Σχολής ΑΠΘ και Προέδρου του Δ.Σ. του ΚΕΝοΠ, κ. Ιωσήφ Κτενίδη, να δοθεί βήμα αποκλειστικά σε νέους επιστήμονες του χώρου του Ευρωπαϊκού Δικαίου και των Ευρωπαϊκών Σπουδών, εγκαινιάσθηκε μια στενή και οργανική συνεργασία μεταξύ δύο φορέων που υπηρετούν κατ’ εξοχήν τα εν λόγω αντικείμενα, του Κέντρου για τον Ευρωπαϊκό Νομικό Πολιτισμό (ΚΕΝοΠ) και του Κέντρου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (ΚΔΕΟΔ). Μία συνεργασία που αποτυπώθηκε στο συνέδριο αυτό, το οποίο πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2025 στην εμβληματική Αίθουσα «Κ. Κεραμεύς» της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.
Ως επιμελητές της παρούσας έκδοσης, θεωρούμε ότι η σύμπραξη αυτή υπήρξε υποδειγματική, καθώς οι στρατηγικοί στόχοι των δύο φορέων ευθυγραμμίζονται απόλυτα στην ανάγκη για ανάδειξη της κοινής ευρωπαϊκής νομικής κληρονομιάς. Η αποστολή του ΚΕΝοΠ για την καλλιέργεια μιας ερευνητικής κουλτούρας και τη δημιουργία ισχυρών δικτύων συνεργασίας βρήκε σε αυτή τη διοργάνωση την ιδανική της έκφραση, ενισχύοντας την εξωστρέφεια της ακαδημαϊκής κοινότητας στον χώρο του ευρωπαϊκού δικαίου, τον οποίο υπηρετεί αδιαλείπτως από το 1978 το ΚΔΕΟΔ με την πολυσχιδή και πολυεπίπεδη ερευνητική και συμβουλευτική του δράση.
Κεντρικός πυλώνας αυτής της πρωτοβουλίας υπήρξε η συνειδητή εστίαση στους νέους επιστήμονες, καθώς πιστεύουμε ακράδαντα ότι η ανανέωση του επιστημονικού λόγου απαιτεί την παροχή βήματος σε ερευνητές που κομίζουν φρέσκιες οπτικές και ανανεωμένη ενέργεια.
Ο τόμος διαρθρώνεται σε επτά θεματικές ενότητες που καθρεφτίζουν τις αντίστοιχες συνεδρίες της εκδήλωσης, ξεκινώντας από την εμβάθυνση στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., ο οποίος παραμένει το κεντρικό ανάχωμα προστασίας των αξιών μας σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Ακολούθως, εξετάζεται η καταλυτική επιρροή της ΕΣΔΑ στην εθνική έννομη τάξη, αναδεικνύοντας πώς οι υπερεθνικοί κανόνες μετουσιώνονται σε καθημερινή δικαστηριακή πρακτική, ενώ η ανάλυση επεκτείνεται στα κρίσιμα θεσμικά ζητήματα του δικαίου της Ε.Ε. και τη διαρκή αναδιάταξη των σχέσεών του με το εθνικό δίκαιο. Η προβληματική του τόμου συνεχίζεται με τις σύγχρονες εξελίξεις στο δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων και των κρατικών ενισχύσεων, ένα πεδίο όπου η διαφάνεια και ο υγιής ανταγωνισμός αποτελούν εγγύηση για την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, για να περάσει στη συνέχεια στις νομικές πτυχές των εξωτερικών σχέσεων της Ε.Ε. σε μια εποχή έντονης γεωπολιτικής αστάθειας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στη διείσδυση του ενωσιακού δικαίου σε παραδοσιακούς κλάδους του ιδιωτικού δικαίου, όπως το αστικό και το εργατικό, γεγονός που αποδεικνύει τον βαθύ δομικό μετασχηματισμό που υφίσταται το δίκαιό μας υπό την πίεση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ο τόμος ολοκληρώνεται με την εξέταση της σχέσης των νέων τεχνολογιών με το δίκαιο της Ε.Ε., μια θεματική που αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στοίχημα για τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό του 21ου αιώνα.
Κλείνοντας, εκφράζουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στη Νομική Σχολή ΑΠΘ και τον Κοσμήτορά της Καθηγητή κ. Παναγιώτη Γκλαβίνη, για την άριστη φιλοξενία. Πρωτίστως, ευχαριστίες οφείλονται στους νέους ερευνητές, των οποίων η επιστημονική συνέπεια κατέστησε δυνατή την παρούσα έκδοση, με την ελπίδα ο τόμος αυτός να αποτελέσει αφετηρία για περαιτέρω έρευνα και γόνιμο ακαδημαϊκό διάλογο. Τέλος, θα θέλαμε να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας στην κα Μαρία Σαπαρδάνη και τον κο Κυριάκο Ευθυνόπουλο για την αποτελεσματική τους συνδρομή στην επιμέλεια του παρόντος τόμου.
Οι επιμελητές,
Δημήτριος Αρτ. Κυριαζής, Επ. Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Παν/μίου Οξφόρδης
Δρ. Ευτυχία Μουαμελετζή, Διευθύντρια Ερευνών ΚΔΕΟΔ, Προϊσταμένη Μονάδας Κρατικών Ενισχύσεων / ΚΔΕΟΔ