Πρώτον, η διασυνοριακή περίθαλψη έχει έναν «εργαλειακό» ρόλο, αφού υπηρετεί την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. Χωρίς αυτή, θα ορθωνόντουσαν ανυπέρβλητα εμπόδια στη μετακίνηση στο εσωτερικό της Ε.Ε. για διάφορους (προσωπικούς ή επαγγελματικούς) λόγους. Δεύτερον, η διασυνοριακή περίθαλψη ενδέχεται να είναι προγραμματισμένη. Με δική του πρωτοβουλία, ο ασθενής μπορεί να αναζητήσει αποτελεσματικότερη θεραπεία σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο όπου ασφαλίζεται, μέσω δύο οδών: κατόπιν έγκρισης με βάση το άρθρο 20 του Κανονισμού 883/2004 ή εναλλακτικά χωρίς έγκριση του φορέα με απευθείας μετάβαση με βάση την Οδηγία 2011/24 για τα δικαιώματα των ασθενών στη διασυνοριακή περίθαλψη. Η διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη βοηθά τον Ευρωπαίο ασθενή που αρρωσταίνει στο εξωτερικό, να έχει την αναγκαία περίθαλψη στον τόπο προσωρινής του διαμονής, αυξάνει τις επιλογές για λήψη προγραμματισμένης φροντίδας σε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρέχει εναλλακτικές θεραπείες (ακόμη και σε προχωρημένο πειραματικό στάδιο) σε ασθενείς με σπάνιες ασθένειες, αποτελεί λύση για τις λίστες αναμονής, συμβάλλει στην άμβλυνση των πιέσεων που δέχεται ένα σύστημα υγείας σε περιόδους επιδημιολογικών κρίσεων (COVID-19) και παρέχει ευκαιρίες ανάπτυξης μιας διασυνοριακής συνεργασίας (collaboration) μεταξύ παρόχων και ασφαλιστικών φορέων. Η αναζήτηση της κατάλληλης θεραπείας εντός Ε.Ε. μπορεί να αποτελεί δικαίωμα για τον κάθε Ευρωπαίο ασθενή, ωστόσο, δεν παύει να απειλεί τη βιωσιμότητα των εθνικών συστημάτων υγείας και κοινωνικής ασφάλειας. Το διακύβευμα βρίσκεται στην αναζήτηση του σημείου ισορροπίας ανάμεσα στην απαγόρευση (στενό έλεγχο) και την πλήρη απελευθέρωση της διασυνοριακής περίθαλψης.