Για τον επιεική αλγόριθμο

Νικόλαος Παρασκευόπουλος

Το κείμενο εξετάζει τη σχέση επιείκειας, τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) και απονομής δικαιοσύνης, με αφετηρία την αριστοτελική σκέψη. Η άνοδος της ΤΝ επαναφέρει εκρηκτικά το ενδιαφέρον για τον Αριστοτέλη, επειδή το έργο του συνδυάζει λογική, επιστήμη και ηθική σε συνεκτικό σύστημα, σε αντίθεση με άλλα φιλοσοφικά έργα που έχουν εστιασμένο περιεχόμενο. Για τον επιστήμονα γενικά αλλά και για τον νομοθέτη, η γνώση εδράζεται στην εμπειρία και στα «αποτυπώματα μνήμης» (patterns), που ενέχουν γενικεύσεις κατά την παραγωγή των κρίσεων ή των κανόνων αντίστοιχα. Ειδικά για τον νόμο όταν γενικεύει ατελώς απαιτούνται νομοθετικές μεταρρυθμίσεις και αντίστοιχα κατά την απονομή της δικαιοσύνης απαιτείται επιείκεια με την αριστοτελική έννοια. Η ΤΝ μέσω αλγορίθμων επιταχύνει τις διαδικασίες δικαστικής κρίσης αλλά δυσχεραίνει την αιτιολογία (το «μαύρο κουτί» περιορίζει τον έλεγχο) και τη διάγνωση αποδείξεων, στερούμενη άμεσων αισθήσεων. Προκύπτει γενικότερη ένταση ταχύτητας-ποιότητας, που θυμίζει φυσική απροσδιοριστία. Συμπέρασμα: το ζωντανό εξωτερικό περιβάλλον και η εμπειρία έχουν πρωταρχία έναντι κρίσεων, κανόνων και αλγορίθμων· η δυνατότητα επιστημονικών διορθώσεων και, στο δίκαιο, η επιείκεια παραμένουν αναντικατάστατες αξίες του ανθρώπινου πολιτισμού.

Λέξεις-κλειδιά

αιτιολογία – αποτύπωμα μνήμης – αριστοτελική διδασκαλία – τεχνητή νοημοσύνη – επιείκεια – ζωντανό εξωτερικό περιβάλλον – μεθοδολογία δικαίου – προστασία προσωπικών δεδομένων – σοφία του πλήθους

keyboard_arrow_up