Η άμβλωση ως συνταγματική ελευθερία: Συγκριτική προσέγγιση ΗΠΑ και Γαλλίας

Κυριακή Παπαδοπούλου

Η συνταγματική προστασία της τεχνητής διακοπής της κύησης αποτελεί πεδίο στο οποίο αναδεικνύεται με ιδιαίτερη ένταση η σχέση μεταξύ προσωπικής αυτονομίας, δικαστικής ερμηνείας και νομοθετικής εξουσίας. Η παρούσα μελέτη εξετάζει συγκριτικά την εξέλιξη της σχετικής προστασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Γαλλία, δύο έννομες τάξεις οι οποίες ακολούθησαν αντίστροφες κανονιστικές διαδρομές. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η επιλογή διακοπής της κύησης εντάχθηκε νομολογιακά στη συνταγματικά προστατευόμενη ελευθερία μέσω της Roe v. Wade και επαναπροσδιορίστηκε με την Planned Parenthood v. Casey, πριν η συνταγματική αυτή θεμελίωση εγκαταλειφθεί με την Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization. Στη Γαλλία, αντιθέτως, η ήδη παγιωμένη νομοθετική αναγνώριση της οικειοθελούς διακοπής της κύησης ενισχύθηκε το 2024 με τη ρητή κατοχύρωση στο άρθρο 34 του Συντάγματος της εγγυημένης ελευθερίας της γυναίκας να προσφεύγει σε αυτήν. Μέσα από την αντιπαραβολή των δύο παραδειγμάτων διερευνάται η διαφορετική κατανομή ρόλων μεταξύ συνταγματικού νομοθέτη, κοινού νομοθέτη και δικαστή, καθώς και η θεσμική ανθεκτικότητα που προσφέρει κάθε μορφή κατοχύρωσης. Υποστηρίζεται ότι η ουσιαστική προστασία μιας θεμελιώδους ελευθερίας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον ρητό ή νομολογιακό χαρακτήρα της αναγνώρισής της, αλλά από τη συνολική συνταγματική της θέση, την ένταση του δικαστικού ελέγχου και τα όρια που τίθενται στη μεταγενέστερη νομοθετική παρέμβαση. Η αμερικανική και η γαλλική εμπειρία αναδεικνύουν, έτσι, δύο διαφορετικές όψεις του ίδιου προβλήματος: τους όρους υπό τους οποίους μία συνταγματικά προστατευόμενη ελευθερία μπορεί να διατηρεί την κανονιστική της ανθεκτικότητα απέναντι στις μεταβολές της πολιτικής και ερμηνευτικής συγκυρίας.

Λέξεις-κλειδιά

τεχνητή διακοπή της κύησης – άμβλωση – αναπαραγωγική αυτονομία – συνταγματική κατοχύρωση – θεμελιώδη δικαιώματα – Roe v. Wade – Planned Parenthood v. Casey – Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization – Γαλλικό Σύνταγμα – συνταγματική αναθεώρηση – stare decisis – συγκριτικό συνταγματικό δίκαιο

keyboard_arrow_up